Een tweede taal die zichzelf compleet houdt
De site staat vanaf nu in twee talen. Het Nederlands is de brontaal, en dat is niet alleen een afspraak op papier: het Engels wordt letterlijk tegen de vorm van het Nederlands aangelegd. Vergeet je een zin te vertalen, dan bouwt de site niet.
Waarom dat beter werkt dan een lijstje bijhouden: de gebruikelijke manier is twee bestanden naast elkaar en de belofte aan jezelf dat je ze gelijk houdt. Die belofte breekt bij de eerste haast. Nu is de ene taal de maat voor de andere, en klaagt het bouwproces bij een ontbrekende zin. Dat verschuift het moment waarop je de fout ontdekt van "een bezoeker mailt dat er iets raars staat" naar "het werkt niet, herstel het eerst". Controle die vanzelf gebeurt is de enige controle die je op drukke dagen ook echt uitvoert.
Alle teksten staan buiten de bouwstenen van de pagina. Geen enkele zin staat in een onderdeel zelf; ze staan bij elkaar in twee tekstbestanden. Dat voelt in het begin omslachtig, want je moet voor een enkel woord ergens anders heen. Het betaalt zich terug op het moment dat je wil weten wat er eigenlijk allemaal op je site staat: dan lees je twee bestanden in plaats van dat je door dertig pagina's zoekt.
Het logboek dat je nu leest, wordt bij het bouwen ingelezen en niet tijdens het bezoek opgehaald. Daar zit een valkuil achter die veel mensen een avond kost: tijdens het ontwikkelen wijst een verwijzing naar een bestand netjes naar je eigen map, maar nadat alles is samengepakt voor publicatie wijst diezelfde verwijzing naar de uitvoermap, waar dat bestand niet staat. Lokaal werkt het, live niet. Door de tekst bij het bouwen mee te nemen bestaat dat verschil niet meer.
Eén regel die je pas ziet als je de vertaalde site echt doorklikt: een link naar je eigen pagina moet weten in welke taal de bezoeker zit. Schrijf je die link ergens gewoon voluit op, dan werkt hij prima zolang je in je eigen taal blijft, en zet hij de anderstalige bezoeker zonder waarschuwing terug in de taal waarin jij hem geschreven hebt. Er verschijnt geen foutmelding, want de pagina bestaat: hij is alleen de verkeerde. Daarom worden alle interne links door een klein hulpje gemaakt dat de taal meekrijgt, ook de links in de bouwstenen die zelf maar in één taal geschreven zijn.
En een enkel onderdeel toont deze stukken op twee plekken: op de voorpagina alleen datum, kop en de eerste alinea, op de logboekpagina het volledige stuk. Een bouwsteen met een schakelaar, geen tweede kopie die na drie weken uit de pas loopt.